علی خرم معتقد است: یکی از راههای ایران این است که به کمیسیون نظارت بر برجام که فدریکا موگرینی ریاست آن را بر عهده دارد شکایت کند و از این طریق بتواند آمریکا را محکوم کند. راه دیگری نیز در پیش روی ایران وجود دارد. ایران میتواند فعالیتهای هستهای خود را دوباره از سر بگیرد.
یکی از راههای ممکن برای ایران آن است که از یمن جدا شویم و وزارت خارجه مان نیز اعلام کند که هیچ گونه ارتباطی حتی ارتباط مستشاری با یمن نداریم. در این صورت میتوانیم توقعات خود را نسبت به اتحادیه اروپا بالا ببریم. اما اینکه بخواهیم در یک نقطه بنشینیم به معنی آن است که آینده تاریکی پیش روی خود خواهیم داشت.
قدرتهای بزرگ میخواهند در رقابتهای منطقهای قدرت خود را احیا کنند. به این ترتیب فرضیه شکل گیری جهانی سوم بین قدرتهای بزرگ دنیا احتمال پایینی دارد، اما جنگهای منطقهای که بتواند قدرتهای بزرگ را درگیر کند وجود دارد البته بعید میدانم آن هم به جنگ جهانی منجر شود. با این وجود در تحلیل نهایی دونالد ترامپ شخصیتی است که باید با احتیاط و چشمان باز به رفتارهای او نگاه کرد تا او خواسته یا ناخواسته منطقه را وارد چنین جنگی نکند. ما باید حواسمان را جمع کنیم که در یارگیریها اشتباه محاسباتی نداشته…
پرداختن به این سوال که «قوه عاقله در نظام سیاسی آمریکا کجاست؟» یک مقدمه نظری نیاز دارد. یکی از ویژگیهای نظام سیاسی آمریکا این است که این نظام بیشتر مبتنی بر چانه زنی است تا تاثیرپذیری از افکار عمومی. به این ترتیب قوه عاقله آمریکا بیشتر از اینکه تابع روندهای شفاف و دموکراتیک باشد متاثر از چانه زنی و لابیگری در مراکز قدرت این کشور است. ممانعت قوه عاقله آمریکا به این بستگی دارد که نتیجه چانه زنیها در مراکز قدرت چیست. آنچه تا کنون باعث شده ترامپ از برجام خارج نشود همین چانه زنیها بوده است.
سال آینده دیگر مساله برجام مطرح نخواهد بود، بلکه ما با پرونده ایران و آمریکا به جای پرونده هستهای رو به رو خواهیم بود. این در چارچوب تشدید فشارهای بین المللی در موضوع پرونده موشکی و ادعایی است که درباره دخالت ایران در حوزههای منطقهای و حمایت از تروریسم مطرخ میشود. این مقوله میتواند به تشدید وضعیت موجود در سال ۹۶ منجر شود.
با فضای تاریکی که پیش روی برجام قرار دارد، آمریکاییها از برجام خارج خواهند شد. در این صورت برجام عملا لغو میشود. اتحادیه اروپا هم تا مقداری نظر خود را درباره ایران تغییر داده و با تهران فاصله گرفته است. در این شرایط به نظر میرسد سال آینده سال گرفتاری ایران در ارتباط با برجام است.
یک کارشناس مسائل خارجی با بیان اینکه مسائل پیش آمده در راه برجام اصلیترین مساله سیاست خارجی ایران در سال ۹۶ بود، میگوید: اگر ایران به گونهای عمل کند که اروپا و آمریکا در موضع مشترکی قرار بگیرند سال خطر بازگشت تحریمهای مشترک آنها علیه ایران در سال آینده وجود دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی با اشاره به سیاستهای ترامپ برای بیخاصیتکردن برجام و همراه ساختن اروپا با آمریکا در این رابطه از طریق بزرگنمایی مسئله توان موشکی و نفوذ منطقهای ایران گفت: برای مواجهه مؤثر در مقابل طرحها و توطئههای ضد ایرانی اخیر آمریکا و بینتیجه گذاشتن آن، به ویژه در مسئله برجام، توان موشکی و نفوذ منطقهای ایران رعایت دو نکته در داخل کشور ضروری است؛ تقویت انسجام داخلی در خصوص مسائل سیاست خارجی و خنثیسازی بخشی از لابیهای منفی علیه ایران در محیط بینالمللی.
رحمن قهرمان پور، کارشناس سیاست خارجی در گفت و گو با فرارو می گوید این دیدار خیلی اهمیت ندارد. به اعتقاد او آنچه در این دیدار مطرح می شود موضوع برجام خواهد بود.
تلاشهای آمریکا مثل سفر رکس تیلرسون، وزیر خارجه این کشور به اروپا با این هدف است که بتواند کشورهایی را با آمریکا همراه کند. اما با قاطعیتی که اروپاییها تا کنون از خود نشان دادهاند بعید به نظر میرسد این سفر هم موفقیت آمیز باشد.