۳۹ مطلب
برآوردها نشان میدهد بخش مهمی از تامین آب در استانهای مرزی به رودخانههای مشترک گره خورده؛ رودخانههایی که مدیریت آنها تنها تابع تصمیمات داخلی نیست. در چنین بستری، هر سیاست مهار یا توسعه سازهای، نه فقط یک انتخاب عمرانی، بلکه مداخلهای اثرگذار بر امنیت آبی و پایداری سرزمینی تلقی میشود.
در سال ۱۳۹۵ ستاد احیای دریاچه ارومیه فعالیت ۳۳ سد مخزنی کوچک و بزرگ را که در حال اجرا یا در حال مطالعه در حوضه آبریز دریاچه ارومیه بودهاند، متوقف کرد، ولی اکنون و بعد از حدود یک دهه مجدداً شاهد آن هستیم که تکمیل دو سد مخزنی روی رودخانههای باراندوزچای و نازلوچای از طرف مسوولان آذربایجانغربی مطرح میشود.
بارشهای سنگین روزهای اخیر اگرچه ایران را از لبه بحران دور کرده، اما ضعف مزمن در مدیریت آب باران باعث شده این نعمت آسمانی بیش از آنکه زمین تشنه را سیراب کند، به سیلاب و هدررفت تبدیل شود
در بارشهای اخیر جنوب کشور، در کمتر از ۲۴ ساعت حدود ۱۱۰ میلیمتر باران در کیش باریده است. اگر برنامهای برای آن نداشته باشیم، نهتنها از مواهب آن استفاده نخواهیم کرد، بلکه باعث تخریبهای زیادی خواهد شد.
«اگر صرفا بدحجابی بانوان را علت خشکسالی و نابودی منابع آب زیرزمینی و روزمینی ایران بدانیم، به بیراهه رفتهایم و نقش عاملان اصلی بحران آب ایران را نادیده گرفتهایم. زیرا علوم آب، هواشناسی، اقلیمشناسی و مدیریت منابع آب بهصراحت گناه واقعی را جای دیگری میداند و دهها سال مدیریت غلط و سیاستگذاری نادرست را علت بحران میداند.»
کارشناسان هشدار میدهند منابع آبی کشور در برخی مناطق به نقطه پایان رسیده، اما آنچه این فاجعه طبیعی را به یک بحران ملی تبدیل کرده، دستهای پنهانی است از دل پروژههای میلیاردی، سدسازیهای بیضابطه و انتقالهای پرهزینه سر برآوردهاند.
یک فعال حوزه محیطزیست با بیان اینکه برداشتهای بیرویه از منابع آبی بحران در پی خواهد داشت، گفت: یکی از آثار برداشتهای بیرویه منابع آبی چه به لحاظ زیرزمینی و چه به لحاظ سطحی، فرسایش و شوری خاک است. نتیجه چنین اقداماتی تولید ریزگردها خواهد بود. هنگامی که تالابها، رودخانهها و اراضی کشاورزی خشک شوند، نتیجهای در پی ندارد جز اینکه این اراضی به زمینهایی تبدیل میشوند که مستعد تولید ریزگردها و کانونهای گردوغبار هستند.
به گفته محمدی، «برنامهریزیهای مدیریت آب بر الگوهای قدیمی متکی بود؛ مثلاً بارندگی سالانه ۲۵ سانتیمتر و تبخیر تا ۱.۵ متر فرض میشد، درحالیکه مطالعات جهانی نشان داد این الگوها دیگر معتبر نیستند. بااینحال، مسئولان همچنان با همان روشهای منسوخ برنامهریزی کردند.»
سدسازیهای طالبان و کاهش جریان آب ورودی به ایران، تنشهای مرزی را افزایش داده و نشان داده است که تعاملات غیررسمی تهران تاکنون نتوانسته منافع حیاتی ایران در حوزه آب را تضمین کند. علاوه بر این، سیاستهای تبعیضآمیز طالبان علیه هزارهها و دیگر اقوام افغانستان، عاملی است که هر چند تهران بهطور علنی کمتر به آن دامن زده، اما در سطح افکار عمومی ایران حساسیتبرانگیز است.
آبگیری سد پاشدان در ولایت هرات، هممرز با ایران، همچنان ادامه دارد. ویدیوهایی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده است نشان میدهد که خودروها از میان آبهای جمعشده در اطراف این سد عبور میکنند که نشانهای است از افزایش چشمگیر سطح آب. در همین حال، حکومت طالبان برای برگزاری مراسم افتتاح رسمی این پروژه آماده میشود. سد پاشدان با ظرفیت ذخیرهسازی ۴۵ میلیون مترمکعب آب، توانایی آبیاری ۱۳ هزار هکتار زمین کشاورزی و تولید دو مگاوات برق را دارد. این سازه در ۱۵ کیلومتری شرق شهر هرات قرار دارد و پس…
