سقوط دستمزد دلاری و شتاب مهاجرت متخصصان!
در ایران حقوق ماهانه خلبانان ماهر ایران به حدود هزار دلار میرسد و در برخی ایرلاینها این رقم پایینتر است. این در شرایطی است که نهتنها دریافتی خلبانان در کشورهای منطقه چند برابر خلبانان ایرانی است، بلکه در برخی کشورهای منطقه مانند عربستان سعودی حداقل حقوق کارگران با حقوق خلبانان ایرانی برابری میکند.
سقوط مداوم ارزش ریال، دستمزد نیروی کار ایرانی را بهطور کم و کمتر و قدرت خرید شاغلان را آب میکند.
به گزارش شرق، این موضوع نهتنها بسیاری از شاغلان کشور را فقیر و فقیرتر کرده، بلکه در سالهای گذشته به مهاجرت نیروی متخصص از کشور دامن زده است.
گزارشی که مرکز پژوهشهای مجلس درباره پیشرانهای مهاجرت در ۲۵ سال اخیر منتشر کرده است، نشان میدهد در بازه زمانی سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۴۰۰ عمده مهاجرت ایرانیان در سنین جوانی و بزرگسالی و در مردان بوده و دلیل اصلی مهاجران برخورداری از رفاه مالی بیشتر و به دلایل اقتصادی و به اشتغال بوده است و زنان به تبعیت از آنها مهاجرت کردهاند.
کارشناسان میگویند یک نیروی ماهر در کشور حداقل تا ۲۵سالگی تحصیل میکند و پنج تا ۱۰ سال هم را صرف حرفهآموزی کرده تا تبدیل به نیروی ماهر شود. به عبارت دیگر برای جایگزینی یک نیروی ماهر حداقل ۱۵ تا ۳۵ سال زمان لازم است.
قیمت دلار ۴۷ برابر و دستمزد ۱۵ برابر شد
قیمت دلار در روزهای اخیر با رکوردشکنی تاریخی از ۱۶۰ هزار تومان عبور کرد. این موضوع در حالی رخ میدهد که میانگین بهای دلار در حدود یک دهه پیش در سال ۱۳۹۴ فقط سههزارو ۴۰۰ تومان بود. به عبارت دیگر بهای دلار در یک دهه حدود ۴۷ برابر شده است. این موضوع در حالی رخ میدهد که حداقل حقوق کارگران در سال ۱۳۹۴ حدود ۷۱۲هزارو ۴۲۵ تومان بود و در سال ۱۴۰۴ حداقل حقوق کارگران به ۱۰میلیونو ۷۰۰ هزار تومان رسیده است. با این حساب حداقل حقوق کارگران فقط ۱۵ برابر شده است. مقایسه سرعت رشد قیمت دلار و دستمزد کارگران بهخوبی نشاندهنده عقبماندگی شدید مزد در ایران از سرعت سقوط ارزش ریال است.
حقوق خلبانان ایرانی معادل کارگران ساده عربستان
این مسئله سبب مهاجرت گسترده نیروهای متخصص در کشور شده است. در این میان بسیاری از شرکتهای هواپیمایی از مهاجرت گسترده خلبانان به کشورهای منطقه خبر میدهند و میگویند این موضوع باعث تضعیف بیش از پیش شرکتهای هواپیمایی ایران شده است. این در حالی است که براساس چشمانداز برنامه ۲۰ساله توسعه، بنا بود ایران تبدیل به قطب هوانوردی منطقه شود، اما حالا در شرایطی که صنعت هوایی کشور نیاز به ۵۰۰ فروند هواپیما دارد، فقط حدود ۱۵۰ و بنا بر روایاتی ۶۰ تا ۷۰ فروند هواپیما در ایران فعال است که میانگین سنی این هواپیماها به ۲۰ سال میرسد. در این شرایط سقوط ارزش ریال هم سبب شده است متخصصان صنعت هوایی و خلبانان اقدام به مهاجرت به کشورهای همسایه کنند. در ایران حقوق ماهانه خلبانان ماهر ایران به حدود هزار دلار میرسد و در برخی ایرلاینها این رقم پایینتر است. این در شرایطی است که نهتنها دریافتی خلبانان در کشورهای منطقه چند برابر خلبانان ایرانی است، بلکه در برخی کشورهای منطقه مانند عربستان سعودی حداقل حقوق کارگران با حقوق خلبانان ایرانی برابری میکند.
گزارشها نشان میدهد حقوق خلبانان اماراتی وابسته به میزان مهارت آنها بین پنجهزارو ۴۰۰ تا ۲۶ هزار دلار است. در ترکیه هم خلبانان حداقل هزارو ۲۳۰ دلار دریافت میکنند.
مقایسه دستمزد پزشکان ایرانی و اروپایی
بهجز خلبانان این روزها اخبار مهاجرت گسترده پزشکان و پرستاران به گوش میرسد. در همین زمینه حسین کرمانپور، روابطعمومی وزارت بهداشت، اعلام کرد براساس «آمار نظام پزشکی» ایران از ابتدای کرونا تا سال ۱۴۰۱ حدود پنج هزار پزشک از این کشور مهاجرت کردهاند. علی جواهرفروشزاده، رئیس سازمان نظام پزشکی اهواز هم گفته بود مهاجرت پزشکان ایران، ازجمله اهواز به عمان، بحرین، قطر و اروپا در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است.
طی یک سال گذشته روزانه برای دو تا ۱۰ نفر از کادر درمانی اهواز گواهی مهاجرت صادر شده است. همچنین موید علویان، رئیس هیئتمدیره نظام پزشکی تهران گفته است مهاجرت پزشکان ایرانی در یک سال هزار درصد رشد داشته است. آمار کسانی که برای گرفتن تأییدیه به نظام پزشکی مراجعه کردهاند از ۴۰۰ نفر در سال ۱۴۰۰ به بیش از چهارهزارو ۲۰۰ مهاجر در سال ۱۴۰۱ رسید.
درباره مقایسه درآمد پزشکان و پرستاران هم باید گفت براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، متوسط درآمد سالانه یک پزشک در ایران در سال ۲۰۱۹ حدود ۱۰ هزار دلار بوده است که در مقایسه با متوسط درآمد سالانه یک پزشک در آمریکا که حدود ۲۹۴ هزار دلار، در انگلستان حدود ۱۳۶ هزار دلار، در کانادا حدود ۲۵۸ هزار دلار، در استرالیا حدود ۲۰۷ هزار دلار و در آلمان که حدود ۱۱۱ هزار دلار بوده، بسیار کمتر است. همچنین متوسط درآمد سالانه یک پرستار در ایران در سال ۲۰۱۹ حدود سه هزار دلار بوده است که در مقایسه با متوسط درآمد سالانه یک پرستار در آمریکا که حدود ۷۳ هزار دلار، در انگلستان حدود ۴۰ هزار دلار، در کانادا حدود ۵۹ هزار دلار، در استرالیا حدود ۶۵ هزار دلار و در آلمان که حدود ۴۷ هزار دلار بوده، بسیار کمتر است.
سیل مهاجرت متخصصان نفتی
این ماجرا برای متخصصان نفتی هم تکرار میشود. چندی پیش آرش نجفی، عضو کمیسیون انرژی اتاق ایران، به ایلنا گفته بود در حالی که مدیران درجه یک نفتی در ایران فقط حدود هزارو ۷۰۰ دلار حقوق دریافت میکنند، همین مدیران ارشد در معمولیترین شرکتهای دنیا پنج هزار دلار حقوق میگیرند. او در ادامه تأکید کرده است: «وقتی معیشت و ارزاق را مقایسه میکنیم با شهری مثل دوبی، یکی است؛ یعنی هزینههای دو کشور یکسان و درآمدها بسیار متفاوت و یکچهارم امارات است و همین باعث میشود از پرستار تا تکنسین فنی و متخصص به کشورهای حاشیه خلیج فارس و همسایه جذب شوند».
همچنین ناصر عاشوری، دبیر انجمن صنفی کارفرمایی پالایش نفت، از بروز چالش در برخی پالایشگاهها به دنبال مهاجرت نیروهای متخصص خبر داد و گفت: «تا پیش از این، مهندسان ما درخواست رفتن به خارج از کشور داشتند، اکنون افراد فنی و آچاربهدست پالایشگاهها نیز درخواست کار در کشورهای خارجی را دارند؛ بهطوری که از کشورهای همسایه دعوتنامه برای کارگران ماهر پالایشگاهها با حقوق ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون تومان در ماه ارسال میشود». مسئله حتی از نیروهای متخصص هم فراتر رفته است و سقوط ارزش ریال دستمزد کارگران ساده را نیز بهشدت متأثر کرده است و زمزمههای تشدید مهاجرت کارگران به گوش میرسد.
حقوق کارگران ایرانی فقط ۶۶ دلار
قدرت خرید کارگران ایرانی به کمتر از یکسوم ۱۰ سال گذشته رسیده است. در حال حاضر ارزش دلاری دستمزد کارگران ایرانی فقط ۶۶ دلار در ماه است، حال آنکه دستمزد کارگران در سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ به ۲۲۵ دلار در ماه میرسید. این در حالی است که بررسی دادههای وزارت کار عمان نشان میدهد حداقل حقوق کارگران در این کشور ۸۴۵ دلار در ماه است. حداقل حقوق کارگران در کویت هم حدود ۲۴۵ دلار است. همچنین حقوق کارگران در امارات هم بین ۴۹۰ تا ۹۰۰ دلار در ماه و در عراق هم حداقل حقوق کارگران بین ۳۵۵ تا ۴۰۰ دلار است. در این میان عربستان سعودی ارقام قابل توجهی بهعنوان حقوق به کارگران میپردازد و حداقل حقوق کارگران بین ۸۰۰ تا هزار دلار است.
