۷۸ مطلب
این گزارش با قرار دادن سیاست خارجی ترامپ در چارچوب «هفت ستون پوپولیسم» نشان میدهد رفتار جهانی او نه استثنایی، بلکه همسو با الگوهای رهبران پوپولیست است: شخصیسازی قدرت، رسانهایسازی افراطی، روایت نخبگان فاسد، تاریخسازی نوستالژیک، تجدیدنظرطلبی، باجگیری و بهرهبرداری داخلی. این رویکرد میتواند نظم بینالمللی را پرتنشتر کند.
رئیس دفتر رئیسجمهور در دولت دوازدهم گفت: متأسفانه طیف تندرو اصولگرا و جبهه پایداری در تلاشاند با تحریف سخنان آقای روحانی و ساخت دوگانههای کاذب، نوعی «قطبیسازی تصنعی» که از منظر جامعهشناسی سیاسی، «پوپولیسم گفتاری» نامیده میشود، ایجاد کنند.
دونالد ترامپ با بهکارگیری تعرفههای تجاری وسیع، اقتصاد پررونق آمریکا را در مسیری پرچالش قرار داد، اقدامی که یادآور تجربه تاریخی تعرفههای اسموت-هاولی و تأثیرات آن بر رکود بزرگ است. در دهه ۱۹۲۰، اقتصاد آمریکا با رشد سریع، نوآوریهای گسترده و کاهش اهمیت کشاورزی به شهری شدن گرایش یافت. سیاستهای حمایتی، اگرچه در ابتدا برای تقویت کشاورزی و صنعت طراحی شده بودند، اما در نهایت به تعمیق رکود، واکنشهای منفی بینالمللی و رشد ملیگرایی در همسایگان منجر شدند.
ترامپ با پیروی از روشهای مستبدانه، به جای نوآوری انقلابی، گذشتهای واپسگرا را احیا میکند. سیاستهای او از تعرفههای تجاری تا برتری نژادی و خروج از همکاریهای بینالمللی، رویکردی خلاف آرمانهای انقلابی آمریکا در ۲۵۰ سال پیش است. با وجود این که رهبر انقلابی کلاسیکی نیست، تأثیر سیاستهایش در تغییر نهادهای دموکراتیک و ارزشهای اساسی آمریکا مشهود است.
لیبرالیسم غربی که پس از جنگ سرد بهعنوان نظم غالب شناخته میشد، اکنون با چالشهای جدی از سوی جریانهای پوپولیستی راستگرا، سیاستهای حمایتی ترامپ و قدرتیابی مدلهای غیردموکراتیک مانند چین مواجه است. در حالی که کاهش دموکراسی جهانی، بحران اقتصادی ۲۰۰۸ و جنگ تعرفهای آمریکا ضربههایی اساسی به آن وارد کرده، برخی کشورها مانند اسپانیا و ایرلند همچنان مدل لیبرالی را پیش میبرند. با این حال، بازگشت ترامپ نظم لیبرال را در موقعیت شکنندهای قرار داده است.
جمعی از کاربران فضای مجازی در واکنش به این اقدام پزشکیان، واکنش نیروهای سیاسی اصلاحطلب به اقدامات مشابه در دوران محمود احمدینژاد و همچنین زدن برچسب پوپولیسم به مرحوم سیدابراهیم رئیسی را یادآوری کردند. آنها معتقد بودند که این کاربران در واکنش به چنین صحنههایی از سوی روئسای جمهور غیرمطبوع خود، اقدام به تمسخر آنان میکردند. این افراد را از لحاظ سیاسی میتوان هواداران سیدابراهیم رئیسی و سعید جلیلی دانست.
اروپا با بحرانی چندوجهی دستوپنجه نرم میکند: بحرانهای سیاسی داخلی، تهدیدهای ژئوپلیتیکی از سوی روسیه و چین و احتمال وقوع طوفانی جدید با بازگشت ترامپ به قدرت. در این میان، اختلافنظر میان رهبران اروپایی بر سر افزایش استقلال راهبردی یا حفظ وابستگی به آمریکا، اوضاع را پیچیدهتر کرده است. نشست آتی اتحادیه اروپا فرصت مهمی برای تعیین مسیر آینده است؛ اما همگرایی اروپا همچنان دور از دسترس مینماید.
بازگشت ترامپ به قدرت به طرق مختلف نشاندهنده پیشرفت اقتدارگرایی و یک عقبگرد برای دموکراسی در سراسر جهان است؛ یعنی ترامپ نماد دموکراسی در امریکا نیست، بلکه نماد اقتدارگرایی دموکراسی در امریکا است که با پوپولیسم پیوند خورده است. اصول و مبانی دموکراسی در امریکا، بیسروصدا از میان رفته است؛ زیرا مفاهیم تاریخی و کهن این واژهها جای خود را به تغییرات تازهای متناسب با ذوق جامعه تکنولوژیک واگذار کرده است.
سفرهای استانی از دوران احمدینژاد شکل جدیدی به خود گرفت و در دوران بعد از او، تا حدی تعدیل شد. در طول ۱۹ سال گذشته یک رویکرد تبلیغاتی بر سفرهای استانی حاکم بود. تا جایی که در بعضی مواقع، صرفِ انجام سفرهای استانی به عنوان یک دستاورد مورد مانور تبلیغاتی گسترده در رسانهها قرار میگرفت.
این روندها دائمی نیستند. مشکلات پیچیده جهان همواره به افرادی اجازه میدهند که پاسخهایی ساده، اغوا کننده و اشتباه ارائه کنند. با این وجود، بیایید امیدوار باشیم که در سال ۲۰۲۳ میلادی پوپولیسم به دلیل قلابی و ساختگی بودن آن به دلیل آن چه که هست فاش و آشکار شود.
